fot.Marek Purat

W 1972 roku w biurze konstrukcyjnym OKB Suchoja  pojawiła się propozycja produkowania samolotu Su-17M na eksport pod nazwą handlową Su-20. Jego prototyp, nazwany S-32MK, oblatano w grudniu 1972 roku. Przewidywano dwa warianty, Su-20 różniące się uzbrojeniem i wyposażeniem:

“A” – praktycznie niewiele różniący się od Su-17M był przewidywany dla państw Układu Warszawskiego.
“B” – wariant zubożony, dla innych odbiorców, z uzbrojeniem i wyposażeniem samolotu Su-7BMK.

fot.Marek Purat

Jedynym nabywcą Su-20 w Układzie Warszawskim była Polska, kupując w sumie 26 maszyn.
Pierwsze myśliwsko-bombowe samoloty Su-20 trafiły do Polski w kwietniu 1974 roku. 22 lipca tego samego roku zaprezentowano je po raz  pierwszy  podczas powietrznej defilady nad Warszawą. Kolejne partie dostarczono w roku 1976 i 1978. Wcześniej grupa wybranych pilotów i techników przeszła szkolenie w radzieckim Krasnodarze na nowym typie, uważanym w owych czasach za konstrukcję bardzo nowoczesną, z powodu zastosowania zmiennej geometrii skrzydeł. Samoloty zostały dostarczone do stacjonującej na lotnisku w Powidzu 7 Brygady Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego. Wskutek zmian struktury wojsk lotniczych, brygada została przeformowana w 7 Pułk Lotnictwa Bombowo-Rozpoznawczego, jednak macierzystą bazą Su-20 był zawsze Powidz.

fot.Marek Purat

fot.Marek Purat

Polsce dostarczono ogółem 27 egzemplarzy samolotów. 27 maszyna przybyła do Polski w 1977 roku jako rekompensata za egzemplarz utracony z winy producenta. Ostatnie z nich eksploatowano do lutego 1997 roku i zastąpiono je samolotami Su-22. W latach 70-tych samoloty trafiły do 7 Brygady, na jej wyposażeniu znajdowały się jeszcze odrzutowe bombowce Ił-28. Po ukompletowaniu stanu Su-20 (dysponowały nim dwie eskadry), a Iły uroczyście pożegnano i wycofano. Ponieważ nie opracowano wersji dwumiejscowej Su-20 loty szkolne wykonywane były na starszych samolotach Su-7U oraz na budowanych w Polsce licenyjnych SBLim-2. Te ostatnie były wykorzystywane do lotów szkolnych z zasłoniętą kabiną lub w trudnych warunkach atmosferycznych.

fot.Marek Purat

Su-20 był stosunkowo lekki, dysponujący całkiem przyzwoitymi osiągami i znacznym udźwigiem, z silnikiem o dużym ciągu. Samolot mógł przenosić do 4000 kg uzbrojenia, najlepiej sprawował się bez dużego ładunku przy umiarkowanym obciążeniu i na małej wysokości. Su-20 charakteryzowały się bardzo dobrą manewrowością. Często wykonywane były na nich loty rozpoznawcze z zasobnikiem KKR-1 wyposażonym w aparaty fotograficzne do fotografowania w dzień jak i w nocy, z zastosowaniem naboi oświetlających. Część samolotów miała zabudowany na stałe aparat fotograficzny w dolnej części kadłuba, za wnęką koła przedniego. Z tego powodu nazywano je nieoficjalnie Su-20R. Na Su-20 zabudowane było proste, klasyczne wyposażenie awioniczne. Wyjątek stanowił dość nowoczesny w tamtych latach system radionawigacyjny RSBN- odpowiednik zachodniego systemu TACAN oraz nieco skomplikowany celownik do bombardowania z manewru pionowego.

fot.Marek Purat

Su-20 miał możliwość podwieszenia czterech rakiet kierowanych na źródło podczerwieni R-3S lub R-13M. Dla określenia warunków strzelania, w stożku wlotowym umieszczono radiodalmierz. Kierowanie rakietą powietrze-ziemia Ch-23 prowadzono przy pomocy nadajnika umieszczonego w podwieszanym pojemniku.

Dane taktyczno – techniczne:

Rozpiętość: (maks. skos skrzydeł) 10,03 m

Długość: (z odb. ciśni. powietrza) 18,73 m

Masa startowa: (maksymalna) 18120 kg

Maksymalna prędkość: (bez podwieszeń) 2230 km/h

Pułap: 15200 m

Zasięg: 2500 km

Silnik : AL-21 F3 o ciągu 11200kG

więcej zdjęć w galerii

tekst i zdjęcia: Marek Purat